भाजीपाला लागवडिपूर्वी जमिनीची मशागत कशी करावी ?

भरघोस उत्पादनासाठी भाजीपाला लागवडीपूर्वी जमिनीची मशागत

१. शेताची स्वच्छता (Cleaning the Field)

मशागतीची पहिली पायरी म्हणजे शेतातील मागील पिकाचे अवशेष, दगड-धोंडे आणि प्लास्टिक कचरा वेचून काढणे. विशेषतः हरळी किंवा कुंदा यांसारखी तणे मुळासकट काढून टाकावीत, अन्यथा ती मुख्य पिकाचे अन्नद्रव्य चोरतात.

२. खोल नांगरणी (Deep Ploughing)

उन्हाळ्यात जमीन तापण्यासाठी खोल नांगरणी करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

• फायदा: जमिनीच्या खालचा थर वर येतो, ज्यामुळे सूर्याच्या प्रखर उष्णतेने जमिनीत लपलेले कीड, अंडी आणि बुरशी नष्ट होतात.

• टीप: नांगरणीनंतर जमीन किमान ८-१० दिवस तापू द्यावी.

३. ढेकळे फोडणे आणि कुळवणी (Clod Crushing & Harrowing)

नांगरणीनंतर मोठी ढेकळे तयार होतात. ती फोडून जमीन भुसभुशीत करणे गरजेचे असते.

• ट्रॅक्टरच्या सहाय्याने किंवा बैलचलित कुळवाच्या पाळ्या देऊन माती बारीक करावी.

• जमीन जितकी भुसभुशीत असेल, तितकी मुळांची वाढ चांगली होते आणि हवा खेळती राहते.

४. सेंद्रिय खतांचा वापर (Basal Dose of Organic Manure)

जमिनीचा पोत सुधारण्यासाठी सेंद्रिय खत हे 'अमृत' आहे.

• एकर साधारण १० ते १५ गाड्या चांगले कुजलेले शेणखत किंवा कंपोस्ट खत जमिनीत मिसळावे.

• शेणखत कच्चे नसावे, कारण कच्च्या शेणखतामुळे हुमणी अळीचा प्रादुर्भाव होऊ शकतो.

५. वाफे तयार करणे (Bed Preparation)

भाजीपाल्याच्या प्रकारानुसार वाफे तयार करावेत:

1. सपाट वाफे (Flat Beds): मेथी, कोथिंबीर, पालक यांसारख्या पालेभाज्यांसाठी.

2. गादीवाफे (Raised Beds): टोमॅटो, मिरची, वांगी आणि वेलवर्गीय भाज्यांसाठी गादीवाफे सर्वोत्तम ठरतात. यामुळे पाण्याचा निचरा चांगला होतो.

3. सरी-वरंबा (Ridge and Furrow): कोबी, फ्लॉवर या पिकांसाठी सोयीस्कर ठरते.